Hơn 50% dân số sinh sống ở khu vực ven biển sẽ chịu tác động trực tiếp bởi biến đổi khí hậu nói chung và nước biển dâng nói riêng. Khoảng 300 đô thị vùng duyên hải sẽ chịu ảnh hưởng, trong đó hơn 100 đô thị sẽ bị ảnh hưởng trực tiếp của thảm họa lâu dài này.
Các đô thị ven biển nguy ngập
Theo kịch bản biến đổi khí hậu Việt Nam, cuối thể kỷ 21, khi nước biển dâng 75cm (so với thời kỳ 1980 - 1999) hàng trăm đô thị ven biển của Việt Nam sẽ bị ảnh hưởng.
Ông Lưu Đức Cường, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu & Quy hoạch môi trường đô thị nông thôn (Bộ Xây dựng) cho biết, khoảng 300 đô thị vùng duyên hải sẽ chịu ảnh hưởng trong đó hơn 100 đô thị sẽ bị ảnh hưởng trực tiếp bởi biến đổi khí hậu và nước biển dâng. Khu vực dễ bị tổn thương nhất gồm vùng ven biển Sơn Trà, Liên Chiểu, Ngũ Hành Sơn, Thanh Khê, Hòa Vang, Cẩm Lệ, Hải Châu của TP. Đà Nẵng; Nhơn Châu, Nhơn Lý, Nhơn Hải, Nhơn Hội, Ghềnh Ráng, Hải Cảng... và một số vùng khác thuộc trung tâm thành phố Quy Nhơn (Bình Định). Còn tại Cần Thơ, một số vùng sẽ bị ngập lụt và nhiễm mặn gồm Vĩnh Thạnh, Thốt Nốt, quận Ô Môn, quận Ninh Kiều, Cái Răng. Không chỉ có vậy, biến đổi khí hậu và nước biển dâng còn gây ra tình trạng xói lở, nhiễm mặn, ngập lụt do triều cường ở các xã, phường ven biển.
Thích ứng là cần thiết
Ông Lưu Đức Cường cho hay: "Từ nay đến năm 2025, sẽ có khoảng 300 đô thị nữa được hình thành, nâng tổng số lên 1000 đô thị (so với hiện nay 754 đô thị). Rất nhiều đô thị sẽ lại được xây dựng sát biển". Vì thế, các thành phố ven biển cần phải xem xét lại kế hoạch phát triển hạ tầng cơ sở cũng như điều chỉnh quy trình quy hoạch để bảo vệ những vùng ngập lụt.
Đến nay, mạng lưới các thành phố có khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu (ACCCRN) đang tập trung vào việc tăng cường khả năng thích ứng và chống chịu với khí hậu ở các khu vực đô thị. Chương trình ACCCRN đã hỗ trợ xã Nhơn Lý và phường Nhơn Bình - TP. Quy Nhơn (Bình Định) xây nhà chống lụt bão và xây dựng mô hình nhà ở chống bão, lụt. Ngoài ra, dự án còn hỗ trợ TP. Đà Nẵng trồng cây phòng hộ ven biển và hỗ trợ phương tiện cảnh báo sớm cho ngư dân.
Ông Cường cho rằng, Việt Nam cần xây dựng Chiến lược phát triển không gian đô thị ven biển nhằm nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu và nước biển dâng. Những kế hoạch phát triển - từ việc xây dựng các công trình thủy lợi đến chính sách phát triển đô thị và khu dân cư - cần phải thích ứng được với tác động hiện tại cũng như tác động tiềm tàng của biến đổi khí hậu trong tương lai.
Người nghèo chịu tác động nhiều nhất
BĐKH sẽ có những tác động tiêu cực đến sự phát triển của các đô thị, đến đời sống của hàng chục triệu người dân ven biển. Theo PGS.TS.KTS Nguyễn Hồng Thục - Viện Nghiên cứu định cư, bờ biển và dải đất ven bờ nói chung của Việt Nam cũng như thế giới là nơi tập trung đông dân với 25 triệu cư dân ven biển... Để bảo đảm cuộc sống bền vững cho cư dân ven biển, rất cần một chính sách định cư quán xuyến cả môi trường làm việc và cư trú đối với hàng chục triệu dân cư ven biển Việt Nam và trên các hải đảo.
Bộ phận nghèo khổ nhất tập trung vào các hộ ngư dân, với gia sản lớn nhất là thuyền đánh cá. Họ đứng ngoài chương trình xuất khẩu thủy sản và đánh bắt xa bờ (không có vốn, thiếu hiểu biết nuôi trồng thủy sản và hoặc chỉ làm thuê cho các chủ tàu đánh cá xa bờ). Đây là bộ phận dân cư chịu nhiều rủi ro mà nạn nhân của các trận bão biển những năm vừa qua là một điển hình. Trong khi đó, điều kiện định cư của ngư dân và dân cư ven biển Việt Nam là kém nhất so với các vùng cư dân khác, luôn bị đe dọa bởi thiên tai hàng năm.
ACCCRN gồm 10 thành phố tại Việt Nam, Ấn Độ, Indonesia, và Thái Lan hoạt động để phát triển các kế hoạch nhằm giải quyết các hậu quả của biến đổi khí hậu. ACCCRN được thành lập vào tháng 1/2009, do Quỹ Rockefeller tài trợ, nhằm khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu. Mục tiêu của chương trình là giúp các thành phố đã được lựa chọn phát triển các chiến lược về rủi ro và tính dễ bị tổn thương do biến đổi khí hậu.
(Theo Bộ Tài nguyên và Môi trường)
